Jeopolitik Ötesi: Çin ve İran’ın Kuşak ve Yol Girişimi İlişkilerine Jeoekonomik Bakış - Seyedashkan MADANI

27/05/2022
ULUSLARARASI İLİŞKİLER, CİLT 19, SAYI 74, 2022

Seyedashkan MADANI*

ÖZET

Kuşak ve Yol Girişimi (BRI), küresel kalkınma tarihindeki en büyük bölgesel kalkınma projesidir. Çinli şirketlerin gelecek yıllarda Asya’da ve başka yerlerde altyapı geliştirmeye 1,2 trilyon dolara kadar yatırım yapacağı tahmin edilmektedir. Ancak, bu girişimin ev sahibi ülkelerde başarılı bir şekilde uygulanmasının önünde coğrafi faktörler, yerel kültür, jeopolitik çekişme, kamu tutumları, kurumsal kapasite ve yönetişim kalitesi gibi birçok zorluk bulunmaktadır. Bu zorluklar, BRI’nin tutarlılığını önemli ölçüde azaltabilir ve etkili bir şekilde uygulanmasını engelleyebilir. Bu çalışma, İran’da BRI projelerinin yürütülmesiyle ilgili riskleri ve zorlukları tespit etmek için analitik bir çerçeve geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, tüm riskler operasyonel, finansal ve jeopolitik olmak üzere üç geniş gruba ayrılır. Sonuçlar, İran’ın genel olarak yabancı yatırımları çekmede birçok iç ve dış zorlukla karşı karşıya olduğunu göstermektedir. “İran, olumsuz iş ortamına rağmen neden Çinli şirketlerden önemli miktarda yatırım alıyor?” sorusu kritiktir. İran-Çin BRI ilişkilerini açıklamada teorik bir çerçeve geliştirmek için jeoekonomik yaklaşım kullanılmaktadır. Bu bağlamda, İran’ın jeoekonomik önemi, Çin yatırımlarının ülkeye akışını teşvik eden ana faktördür. BRI, Çin ile İpek Yolu üzerindeki ülkeler arasında belirli bir jeo-uzamsal ortama dayalı olarak işlevsel iş birliğini içermektedir. İran’ın jeo-uzamsal ortamı, işlevsel iş birliğinin ana içeriği olan Çin’in altyapı yatırımlarını teşvik etmektedir.

Anahtar Kelimeler: 
Kuşak ve Yol Girişimi, jeo-uzamsal ortam, risk değerlendirmesi, jeoekonomi.

--------
*  Doktora Öğrencisi, Shanghai Jiao Tong University, Uluslararası ve Halkla İlişkiler Okulu