Uluslararası İlişkiler Kuramında Yapan-Yapı Sorunu

2010-10-10 11:46:11

ULUSLARARASI İLİŞKİLER, CİLT 6, SAYI 23, GÜZ 2009

Alexander E. WENDT*

ÖZET Bu makalede Yeni-Gerçekçilik ve Dünya-Sistemi kuramlarının her birinde yapısal analizin doğası açıklanarak karşılaştırılmaktadır. Yazarın temel ilgi alanı bu geleneklerin her birinde bulunan yapısal kuram kavramlaştırmalarının eleştirilmesi ve bu eleştiriyi sosyolojinin “yapılanma kuramcılarının” çalışmalarından uyarlanan, uluslararası ilişkilerde yapısal kuramsallaştırmaya yeni bir yaklaşım geliştirmeyi teşvik etmek için kullanmaktır. Çalışmanın ilk bölümünde yapan-yapı “sorununun” doğasını incelenerek bu soruna yönelik temel çözüm şekilleri kısaca ortaya konmaktadır. Yazar ikinci bölümde yukarıda belirtilen iki kuramının metodolojik olarak sırasıyla bireyselci ve yapısalcı çözümleri teşkil ettiŞini iddia etmektedir. Üçüncü bölümde yapılanmacı yaklaşım ve bu yaklaşımın Gerçekçi bilim felsefesindeki temelleri tanımlanmaktadır. Dördüncü bölümde yapılanma kuramının devletlerin davranışlarını açıklamak için kullanılabilecek bazı genel epistemolojik ve kuramsal etkileri incelenmektedir. Sonuç kısmında da bilimsel gerçekçiliŞin sosyal bilim araştırmalarındaki bir takım etkileri ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Yapan-Yapı Sorunu, Yeni Gerçekçilik, Dünya Sistemi Kuramı.

------------------- * Bu makalenin İngilizce orijinali “The Agent-Structure Problem in International Relations Theory” başlığıyla International Organization, Cilt 41, No 3, Yaz 1987, s. 335-370’de yayınlanmıştır. Makalenin Türkçe’ye çevrilmesine izin veren International Organization dergisine teşekkürü borç biliriz. Makalenin İngilizce’den Türkçe’ye tercümesi M. Serdar Palabıyık tarafından yapılmıştır. Orijinal metinde olmayan özet, abstract, anahtar kelimeler ve kaynakça makaleye eklenmiştir. Bu makalenin çevrimi yapılırken, yazar tarafından kullanılan terminoloji Türkçe karşılıŞğ olduğu ölçüde Türkçeye çevrilmiştir. Türkçe karşılığın bulunmadığı veya mevcut karşılıkların istenilen ifadeyi tam karşılamadığı durumlarda ise yazarın kastettiği kavrama en yakın çeviri tercih edilmiş ve yazarın orijinal ifadeleri parantez içinde belirtilmiştir.

Makalenin pdf versiyonunu indirebilmek için tıklayınız...