Uluslararası İlişkilerin "Gerçekçi" Teorisi: Kökeni, Kapsamı, Kritiği

2010-09-17 16:01:31

ULUSLARARASI İLİŞKİLER, CİLT 1, SAYI 1, BAHAR 2004

Mustafa AYDIN*

ÖZET Uluslararası İlişkiler'in kavramsal gelişiminde gerçekçi teorinin ayrı bir yeri vardır. 1930'ların sonundan 1980'lerin ortalarına kadar disiplinin neredeyse mutlak hakimi olan gerçekçi okul, alan üzerindeki etkisi nedeniyle sıklıkla "uluslararası ilişkilerin teorisi" olarak ifade edilmiştir. Ortaya attığı tartışmalı kavramların yanı sıra, uluslararası ilişkileri felsefe, tarih ve hukukun etkilerinden kurtararak, ele aldığı konuları kavramlar aracılığıyla incelemenin öncülüğünü yaparak da disiplinin gelişimine katkıda bulunan gerçekçiliğin belki de en etkileyici yanı uzun süreli etkinliğidir. Her ne kadar dayandığı güç politikası düşüncesinin konservatif yapısı, gücün mutlak olarak ölçülemez/hesaplanamaz bir olgu olması, "güç dengesi" politikasına ve analiz odağı olarak devlete yapılan aşırı vurgu, analizde merkezi bir kavram olan ulusal çıkarın tanımlamaya direnişi, determinist yapısı ve benzeri diğer yönleriyle yıllar içerisinde sürekli eleştirilere muhatap olmuşsa da, realist gelenek yıllar içerisinde yeni açılımlar, eklemeler, gözden geçirmeler ve yöntemsel değişimlerle ayakta kalmayı başarmıştır. Üstelik tüm eleştire rağmen, basitliği ve anlaşılırlığıyla realizm, Uluslararası İlişkiler'in en etkin ve yaygın teorisi olmaya da devam ediyor.

Anahtar Kelimeler: Teorileşme, Realizm (Gerçekçilik), Neo-Realizm, Ulusal Çıkar, Güç, Güç Dengesi, Anarşi, Realpolitik.

-------------------------- * Doç. Dr., Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü

   Makalenin pdf versiyonunu indirebilmek için tıklayınız...